Set quà tết ngày nay không chỉ mang ý nghĩa trao gửi lời chúc an khang mà còn thể hiện sự quan tâm đến sức khỏe lâu dài của người thân, đặc biệt là người trung niên và cao tuổi. Tuy nhiên, dù được chăm sóc bằng hình thức nào, một trong những vấn đề sức khỏe đáng lo ngại hiện nay vẫn là tình trạng lạm dụng thuốc tây – nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tổn thương gan âm thầm nhưng nghiêm trọng.
Gan là cơ quan đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển hóa và thải độc của cơ thể. Hầu hết các loại thuốc tây, sau khi được hấp thu, đều phải đi qua gan để chuyển hóa trước khi đào thải ra ngoài. Khi thuốc được sử dụng đúng liều, đúng chỉ định, gan có thể xử lý hiệu quả. Nhưng khi thuốc bị lạm dụng, dùng kéo dài hoặc kết hợp nhiều loại không kiểm soát, gan sẽ phải làm việc quá tải, dẫn đến nguy cơ tổn thương tế bào gan.
Vì sao lạm dụng thuốc tây gây hại cho gan?
Thuốc tây y, đặc biệt là thuốc giảm đau, hạ sốt, kháng sinh, thuốc kháng viêm hay thuốc điều trị bệnh mạn tính, đều chứa các hoạt chất có thể gây độc cho gan nếu sử dụng không đúng cách. Một số loại thuốc khi vào cơ thể sẽ tạo ra các chất chuyển hóa trung gian có tính độc, buộc gan phải liên tục giải độc.
Khi dùng thuốc với liều cao hoặc kéo dài, lượng chất độc tích tụ vượt quá khả năng xử lý của gan, dẫn đến viêm gan do thuốc, tăng men gan, gan nhiễm mỡ hoặc thậm chí suy gan cấp. Đáng lo ngại hơn, tổn thương gan do thuốc thường không biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người chủ quan và tiếp tục sử dụng thuốc sai cách.
Những thói quen dễ dẫn đến lạm dụng thuốc
Một trong những nguyên nhân phổ biến là thói quen tự ý mua thuốc khi có triệu chứng nhẹ như đau đầu, cảm cúm, mất ngủ hay đau xương khớp. Nhiều người cho rằng thuốc tây giúp “khỏi nhanh”, nên dùng thường xuyên mà không tham khảo ý kiến bác sĩ.
Ngoài ra, việc dùng chung nhiều loại thuốc cùng lúc, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi mắc bệnh mạn tính, cũng làm tăng nguy cơ tương tác thuốc và gây độc cho gan. Không ít trường hợp vừa dùng thuốc kê đơn, vừa kết hợp thực phẩm chức năng hoặc thuốc nam, thuốc bắc mà không lường hết tác động lên gan.
Dấu hiệu cảnh báo gan bị tổn thương do thuốc
Tổn thương gan do lạm dụng thuốc thường diễn tiến âm thầm. Một số dấu hiệu ban đầu có thể bao gồm: mệt mỏi kéo dài, chán ăn, đầy bụng, buồn nôn, nóng trong người, nổi mụn, nước tiểu sẫm màu hoặc da sạm hơn bình thường. Khi tình trạng nặng hơn, người bệnh có thể bị vàng da, vàng mắt, đau tức vùng hạ sườn phải.
Đặc biệt, ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi – hai nhóm có chức năng gan còn yếu hoặc đã suy giảm – nguy cơ tổn thương gan do thuốc càng cao. Vì vậy, việc sử dụng thuốc cho trẻ cần hết sức thận trọng. Nhiều phụ huynh hiện nay quan tâm đến sâm trẻ em như một giải pháp hỗ trợ thể lực, nhưng dù là sản phẩm hỗ trợ hay thuốc điều trị, việc dùng đúng liều và đúng đối tượng vẫn là yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ gan.
Làm thế nào để giảm nguy cơ tổn thương gan do thuốc?
Nguyên tắc đầu tiên là chỉ sử dụng thuốc khi thực sự cần thiết và có chỉ định của bác sĩ. Không tự ý tăng liều, kéo dài thời gian dùng thuốc hoặc dùng lại đơn thuốc cũ cho các triệu chứng tương tự. Khi đang điều trị nhiều bệnh cùng lúc, cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng để tránh tương tác gây hại cho gan.
Bên cạnh đó, cần chú ý đến lối sống lành mạnh để giảm phụ thuộc vào thuốc. Chế độ ăn uống cân đối, giàu rau xanh, trái cây, hạn chế rượu bia và thực phẩm nhiều dầu mỡ sẽ giúp gan giảm gánh nặng chuyển hóa. Uống đủ nước và duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày cũng góp phần hỗ trợ chức năng gan.
Ở giữa đoạn này, có thể thấy nhiều người lựa chọn các sản phẩm bồi bổ tiện lợi như nước hồng sâm gói để bổ sung dưỡng chất và tăng cường thể lực. Tuy nhiên, các sản phẩm này chỉ nên được xem là yếu tố hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị và càng không nên dùng để bù đắp cho việc lạm dụng thuốc tây.
Theo dõi sức khỏe gan định kỳ – việc không nên bỏ qua
Đối với những người phải sử dụng thuốc lâu dài, việc kiểm tra chức năng gan định kỳ là vô cùng cần thiết. Các xét nghiệm men gan, siêu âm gan giúp phát hiện sớm những bất thường, từ đó điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm tổn thương gan sẽ giúp ngăn chặn những biến chứng nguy hiểm về sau.
Gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nhắc nhở và hỗ trợ người thân sử dụng thuốc đúng cách. Sự quan tâm đúng mức, thay vì chủ quan hoặc quá phụ thuộc vào thuốc, sẽ giúp bảo vệ gan và sức khỏe tổng thể một cách bền vững.
Kết luận
Lạm dụng thuốc tây là mối nguy âm thầm nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho gan nếu không được kiểm soát. Sử dụng thuốc hợp lý, kết hợp lối sống lành mạnh và theo dõi sức khỏe định kỳ chính là chìa khóa giúp giảm nguy cơ tổn thương gan. Bảo vệ gan hôm nay chính là bảo vệ nền tảng sức khỏe cho cả hiện tại và tương lai.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét